Cho trẻ ngậm tay khỉ khô: Cảnh báo y khoa về rủi ro tiềm ẩn

   Một đoạn clip lan truyền trên mạng xã hội ghi lại cảnh một trẻ sơ sinh được cho ngậm một vật lạ có hình dạng giống bàn tay phủ lông. Người mẹ cho biết đây là “tay khỉ khô”, làm theo lời người thân để phòng “bệnh cam”. Hình ảnh này nhanh chóng gây tranh luận, buộc các bác sĩ phải lên tiếng cảnh báo về những rủi ro y khoa từ các biện pháp truyền miệng chưa được kiểm chứng, đặc biệt khi áp dụng cho trẻ nhỏ.

Cho con ngậm "tay khỉ khô đầy lông" để ngừa bệnh?

   Đoạn clip lan truyền trên mạng xã hội ghi lại cảnh một trẻ sơ sinh được người lớn cho ngậm một vật lạ có hình dạng giống bàn tay phủ lông, được buộc dây. Khi được hỏi, người mẹ cho biết đây là “tay khỉ khô”, làm theo lời người thân để phòng “bệnh cam” cho trẻ.

   Hình ảnh này nhanh chóng gây tranh luận, bởi vật được đưa trực tiếp vào miệng trẻ sơ sinh, không rõ nguồn gốc, không đảm bảo bất kỳ tiêu chuẩn an toàn nào. Nhiều ý kiến lo ngại về nguy cơ sức khỏe, trong khi một số khác cho rằng đây là cách làm dân gian từng tồn tại ở một số nơi.

   Theo các bác sĩ, “bệnh cam” không phải là tên gọi của bất kỳ bệnh lý nào trong y học hiện đại. Trong dân gian và y học cổ truyền, “cam” thường được dùng để chỉ một nhóm biểu hiện hay gặp ở trẻ nhỏ như gầy yếu, biếng ăn, rối loạn tiêu hóa, hay ốm vặt, chậm tăng cân. Đây là những dấu hiệu không đặc hiệu, có thể liên quan đến suy dinh dưỡng, thiếu vi chất, nhiễm trùng kéo dài hoặc các rối loạn tiêu hóa khác.

   Chính vì không phải là một chẩn đoán y khoa cụ thể, “bệnh cam” thường được hiểu và xử trí theo nhiều cách khác nhau, chủ yếu dựa trên kinh nghiệm truyền miệng. Một số quan niệm cho rằng cần “phòng từ sớm”, dẫn đến việc áp dụng các biện pháp dân gian như đeo, đặt hoặc cho trẻ ngậm những vật được cho là có tác dụng “trấn” hoặc “giữ vía”.

   Tuy nhiên, dưới góc độ y học, vấn đề không nằm ở tên gọi “bệnh cam”, mà ở hành vi đưa một vật lạ, không được kiểm soát an toàn vào miệng trẻ sơ sinh. Các bác sĩ cho rằng đây là điểm cần được nhìn nhận nghiêm túc, bởi trẻ ở lứa tuổi này đặc biệt nhạy cảm với nguy cơ hóc nghẹn, nhiễm trùng và tổn thương niêm mạc.

   Từ tình huống trong clip, giới chuyên môn nhấn mạnh sự cần thiết phải phân tích rõ những rủi ro y khoa của các biện pháp truyền miệng, đồng thời làm rõ đâu là cách phòng và chăm sóc sức khỏe trẻ nhỏ dựa trên cơ sở khoa học.

Không có cơ sở khoa học và những rủi ro thực sự với trẻ nhỏ

   Theo các bác sĩ, hiện nay không có bất kỳ bằng chứng y học nào cho thấy việc cho trẻ ngậm “tay khỉ khô” hay các vật tương tự có thể phòng ngừa hoặc điều trị tình trạng thường được gọi là “bệnh cam”.

   Không chỉ không có cơ sở khoa học, các bác sĩ còn cảnh báo rằng việc cho trẻ sơ sinh ngậm những vật không được kiểm soát an toàn có thể gây ra nhiều rủi ro nghiêm trọng, cụ thể:

Nguy cơ nhiễm trùng

   Các vật được phơi khô, kể cả khi đã để lâu, không đồng nghĩa với vô trùng. Nếu không được xử lý theo quy trình y tế, những vật này vẫn có thể chứa:

• Vi khuẩn
• Nấm
• Ký sinh trùng

   Khi trẻ ngậm trực tiếp, mầm bệnh có thể xâm nhập qua niêm mạc miệng hoặc các vết trầy xước rất nhỏ, khó phát hiện. Với trẻ sơ sinh, hệ miễn dịch còn non nớt, nguy cơ nhiễm trùng và biến chứng có thể cao hơn so với trẻ lớn.

Ngậm trực tiếp có thể dẫn đến nguy cơ nhiễm trùng miệng.

Nguy cơ tai nạn đường thở và tổn thương vùng miệng

   Trẻ sơ sinh có phản xạ bảo vệ đường thở chưa hoàn thiện. Việc đưa một vật có kích thước không đồng đều hoặc bề mặt thô vào miệng trẻ có thể dẫn đến:

• Hóc nghẹn, sặc
• Cản trở hô hấp
• Trầy xước, chảy máu niêm mạc miệng
• Sưng nề vùng miệng và họng

   Những tai nạn này có thể xảy ra đột ngột và không phải lúc nào người lớn cũng kịp can thiệp.

Nguy cơ kích ứng và phản ứng dị ứng tại chỗ

   Lông và mô động vật có thể gây:

• Kích ứng niêm mạc miệng
• Viêm, phù nề
• Loét miệng

   Các phản ứng này đôi khi không xuất hiện ngay sau khi tiếp xúc, khiến phụ huynh khó nhận ra mối liên quan và tiếp tục duy trì hành vi có nguy cơ.

Hệ quả gián tiếp: trì hoãn tiếp cận y tế

   Một rủi ro khác, ít được chú ý nhưng có ý nghĩa lâu dài, là sự trì hoãn trong việc thăm khám và điều trị phù hợp. Khi phụ huynh tin rằng trẻ đã được “phòng bệnh” bằng các biện pháp dân gian, họ có thể chủ quan với các dấu hiệu như:

• Biếng ăn kéo dài
• Chậm tăng cân
• Rối loạn tiêu hóa
• Ốm vặt tái diễn

   Trong khi đó, những biểu hiện này có thể là dấu hiệu của suy dinh dưỡng, thiếu vi chất hoặc các bệnh lý cần được can thiệp sớm.

Khuyến cáo từ bác sĩ và cách chăm sóc trẻ đúng cách

   Từ trường hợp trong clip, các bác sĩ nhấn mạnh rằng việc chăm sóc và phòng bệnh cho trẻ nhỏ cần dựa trên cơ sở khoa học, thay vì các biện pháp truyền miệng chưa được kiểm chứng. Với trẻ sơ sinh, tiêu chí quan trọng nhất luôn là an toàn.

Không áp dụng các biện pháp dân gian thiếu kiểm chứng

   Các bác sĩ khuyến cáo không cho trẻ ngậm, đeo hoặc tiếp xúc trực tiếp với các vật lạ, đặc biệt là các vật có nguồn gốc từ động vật. Những biện pháp này không có tác dụng phòng bệnh và tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với trẻ nhỏ.

   Việc một số trẻ có biểu hiện cải thiện sau khi áp dụng mẹo dân gian thường chỉ là sự trùng hợp theo diễn tiến tự nhiên, không phải bằng chứng về hiệu quả.

Theo dõi tăng trưởng và đi khám khi có dấu hiệu bất thường

   Thay vì tìm cách “phòng bệnh” bằng các vật trấn, phụ huynh nên chú ý theo dõi các dấu hiệu sức khỏe cơ bản của trẻ, bao gồm:

• Cân nặng, chiều cao tăng phù hợp theo tuổi
• Khả năng bú, ăn và tiêu hóa
• Tình trạng ốm vặt tái diễn

   Nếu trẻ biếng ăn kéo dài, chậm tăng cân, rối loạn tiêu hóa hoặc hay mắc bệnh, cần đưa trẻ đi khám để được đánh giá và tư vấn cụ thể.

Chăm sóc dinh dưỡng, vệ sinh và phòng bệnh đúng cách

   Theo khuyến cáo của bác sĩ:

• Trẻ sơ sinh nên được bú mẹ đầy đủ; ăn dặm đúng thời điểm và đúng cấu trúc
• Giữ vệ sinh tay người chăm sóc, đồ dùng và môi trường sống của trẻ
• Không cho trẻ ngậm các vật không được thiết kế cho trẻ nhỏ
• Những biện pháp này giúp tăng sức đề kháng và giảm nguy cơ nhiễm trùng.
• Tiêm chủng đầy đủ theo hướng dẫn y tế

Lựa chọn các sản phẩm hỗ trợ tăng sức đề kháng

   Bên cạnh dinh dưỡng và chăm sóc hằng ngày, nhiều phụ huynh quan tâm đến việc sử dụng các sản phẩm hỗ trợ tăng sức đề kháng cho trẻ nhỏ. Tuy nhiên, phụ huynh lưu ý, sản phẩm phải có nguồn gốc rõ ràng, được cơ quan y tế cấp phép, thành phần và liều dùng phù hợp với lứa tuổi.

   Từ câu chuyện “tay khỉ khô”, các bác sĩ nhấn mạnh rằng trẻ sơ sinh không phải đối tượng để thử nghiệm các biện pháp truyền miệng. Những biểu hiện thường được gọi chung là “bệnh cam” cần được theo dõi và đánh giá bằng tiêu chí y khoa cụ thể. Chăm sóc trẻ đúng cách không nằm ở các vật trấn hay mẹo dân gian, mà ở dinh dưỡng phù hợp, vệ sinh an toàn, tiêm chủng đầy đủ và thăm khám kịp thời khi có dấu hiệu bất thường.