Viêm nha chu và rối loạn cương dương: Mối liên hệ bất ngờ

   Chảy máu khi đánh răng, hôi miệng kéo dài hay răng lung lay thường bị xem là chuyện “lặt vặt”. Nhưng y học hiện đại ngày nay cho thấy: khoang miệng không tách rời phần còn lại của cơ thể. Đặc biệt ở nam giới, các nghiên cứu đã chứng minh viêm nướu mạn tính là một yếu tố nguy cơ độc lập gây rối loạn cương dương, thông qua cơ chế gây tổn thương mạch máu toàn thân.

Khoa học nói gì về mối liên hệ giữa viêm nha chu và rối loạn cương dương?

   Viêm nha chu (periodontitis) là bệnh viêm mạn tính của mô nâng đỡ răng, bao gồm nướu, dây chằng quanh răng và xương ổ răng. Bệnh tiến triển chậm, thường bắt đầu bằng viêm nướu đơn thuần, sau đó âm thầm phá hủy cấu trúc nâng đỡ răng nếu không được điều trị đúng cách.

   Trong nhiều năm, viêm nha chu chủ yếu được nhìn nhận như một bệnh răng miệng. Tuy nhiên, khoảng hai thập kỷ trở lại đây, các nghiên cứu dịch tễ học đã cho thấy bức tranh rộng hơn: tình trạng viêm mạn tính ở nướu răng không “đứng riêng lẻ”, mà có thể liên quan đến nhiều bệnh lý toàn thân, trong đó có rối loạn cương dương.

   Năm 2017, một phân tích tổng hợp do nhóm nghiên cứu tại Trung Quốc thực hiện và công bố trên International Journal of Impotence Research – tạp chí chuyên ngành về rối loạn chức năng sinh dục nam – đã thu hút sự chú ý của giới y học.

   Phân tích này tổng hợp 5 nghiên cứu quan sát, với tổng cộng hơn 213.000 nam giới, nhằm đánh giá mối liên hệ giữa viêm nha chu mạn tính và rối loạn cương dương. Kết quả cho thấy, nam giới mắc viêm nha chu có nguy cơ gặp rối loạn cương dương cao hơn khoảng 2,3 lần so với nhóm không mắc bệnh.

   Sau đó vài năm, đến năm 2021, một phân tích tổng hợp quy mô lớn hơn được công bố trên American Journal of Men’s Health cũng cho kết quả tương tự.

   Nghiên cứu này tổng hợp dữ liệu từ nhiều nghiên cứu quan sát, bao gồm 38.675 nam giới mắc viêm nha chu và 176.333 người không mắc. Kết quả cho thấy, nguy cơ rối loạn cương dương ở nhóm viêm nha chu cao hơn khoảng 2,5 lần so với nhóm chứng

   Có thể thấy rằng, rối loạn cương dương và viêm nha chu có mối quan hệ mật thiết với nhau. Chúng thường cùng xuất hiện trên nền tảng sức khỏe kém, bao gồm các vấn đề như béo phì, đái tháo đường, tim mạch và thói quen hút thuốc lá.

Vì sao viêm nha chu có thể liên quan đến rối loạn cương dương?

   Để hiểu mối liên hệ này, cần quay lại một nguyên lý sinh lý cơ bản: cương dương là hiện tượng mạch máu.

   Khi có kích thích tình dục, các mạch máu ở dương vật phải giãn nở nhanh và đủ mạnh để máu dồn vào thể hang. Quá trình này phụ thuộc lớn vào chức năng của lớp nội mô mạch máu và các chất trung gian giãn mạch, đặc biệt là nitric oxide (NO).

   Viêm nha chu thoạt nhìn là một bệnh lý răng miệng, nhưng khi tồn tại kéo dài, nó không còn chỉ là câu chuyện của nướu răng. Các túi nha chu quanh răng trở thành những ổ viêm mạn tính, nơi vi khuẩn và phản ứng viêm diễn ra liên tục trong thời gian dài. Từ những ổ viêm này, vi khuẩn và các sản phẩm gây viêm có thể xâm nhập vào hệ tuần hoàn, khiến tình trạng viêm không còn khu trú ở khoang miệng mà lan tỏa ra toàn cơ thể.

   Khi viêm tồn tại dai dẳng, cấu trúc chịu ảnh hưởng rõ rệt là lớp nội mô mạch máu – lớp tế bào lót mặt trong thành mạch, giữ vai trò điều hòa sự giãn nở của mạch và dòng máu đến các cơ quan. Dưới tác động của viêm mạn tính, nội mô dần bị rối loạn chức năng, khiến mạch máu giãn kém hơn và phản ứng với các tín hiệu sinh lý trở nên chậm và kém hiệu quả.

   Điều này đặc biệt quan trọng với chức năng sinh lý nam giới. Khi mạch máu bị rối loạn chức năng, lượng máu đến thể hang không đạt ngưỡng cần thiết, dẫn đến khó đạt hoặc khó duy trì sự cương cứng.

   Đáng chú ý, mạch máu ở dương vật có kích thước nhỏ và rất nhạy cảm với các rối loạn nội mô. Vì vậy, những tổn thương mạch máu ở giai đoạn sớm – do viêm mạn tính hoặc các yếu tố nguy cơ khác – thường bộc lộ trước tiên bằng rối loạn cương dương, ngay cả khi chưa xuất hiện các biểu hiện tim mạch rõ ràng.

   Từ góc độ này, viêm nha chu không phải là nguyên nhân trực tiếp gây rối loạn cương dương, nhưng có thể đóng vai trò như một yếu tố góp phần quan trọng, thông qua việc duy trì nền viêm mạn tính và làm suy giảm sức khỏe mạch máu – nền tảng của chức năng cương.

Điều nam giới cần làm – từ nhận diện sớm đến chăm sóc toàn diện

Nhận diện sớm viêm nha chu từ những dấu hiệu thường gặp

   Viêm nha chu hiếm khi gây đau dữ dội ngay từ đầu, mà thường bắt đầu bằng những biểu hiện nhỏ, dễ bị bỏ qua như nướu chảy máu khi đánh răng, nướu đỏ hoặc sưng, hơi thở có mùi kéo dài, cao răng nhiều, tụt nướu hoặc răng thưa dần.

   Những dấu hiệu này không phải là biểu hiện “bình thường theo tuổi”, mà là tín hiệu sớm của bệnh nha chu. Nếu được phát hiện và điều trị ở giai đoạn này, việc kiểm soát bệnh thường đơn giản và hiệu quả hơn rất nhiều.

Khi bị rối loạn cương dương, cần nhìn rộng hơn giải pháp trước mắt

   Rối loạn cương dương vẫn là chủ đề nhạy cảm với nhiều nam giới, khiến không ít người chọn cách im lặng hoặc tìm giải pháp tạm thời. Tuy nhiên, tiếp cận y khoa hiện đại cho thấy rối loạn cương có thể phản ánh tình trạng sức khỏe mạch máu và chuyển hóa, chứ không chỉ là vấn đề “bản lĩnh”.

   Vì vậy, khi tình trạng cương không như mong muốn kéo dài, nam giới nên:

• Thăm khám chuyên khoa nam học hoặc tiết niệu để xác định nguyên nhân.
• Đánh giá các yếu tố nền như tim mạch, đường huyết, mỡ máu và lối sống,
• Không bỏ qua các nguồn viêm mạn tính, trong đó có viêm nha chu nếu đang tồn tại.

   Cần nhấn mạnh rằng điều trị viêm nha chu không đồng nghĩa với chữa khỏi rối loạn cương, nhưng có thể giúp giảm gánh nặng viêm toàn thân và hỗ trợ sức khỏe mạch máu.

Chăm sóc song song răng miệng và sức khỏe sinh lý

   Nam giới có thể bắt đầu từ các bước cơ bản nhưng thiết thực.

• Về răng miệng

• Đánh răng đúng cách, ít nhất 2 lần mỗi ngày
• Làm sạch kẽ răng (chỉ nha khoa hoặc bàn chải kẽ)
• Khám nha khoa định kỳ để kiểm soát cao răng và tình trạng nướu
• Điều trị sớm nếu được chẩn đoán viêm nha chu

• Về lối sống

• Bỏ thuốc lá hoặc giảm tối đa – vì thuốc lá vừa làm nặng viêm nha chu, vừa gây tổn thương mạch máu
• Vận động đều đặn, tránh lối sống ít vận động kéo dài
• Kiểm soát cân nặng, đường huyết và mỡ máu nếu có rối loạn
• Ngủ đủ và giảm căng thẳng kéo dài

Nam giới nên chú ý chăm sóc răng miệng tốt để bảo vệ chức năng tình dục cũng như sức khỏe tổng thể.

   Nhiều người chỉ chú ý đến sức khỏe khi cơ thể lên tiếng rõ ràng. Nhưng đôi khi, những thay đổi âm thầm – như nướu răng dễ chảy máu hay cảm giác “không còn như trước” trong chuyện chăn gối – lại là những tín hiệu sớm hơn ta nghĩ. Lắng nghe cơ thể từ những điều nhỏ nhất, chăm sóc răng miệng đều đặn và quan tâm đến sức khỏe toàn thân có thể không mang lại kết quả tức thì, nhưng là cách bền bỉ để giữ gìn chất lượng sống của nam giới theo thời gian.