Hút thuốc lá 30 năm - người đàn ông bị ung thư bàng quang

   Hút thuốc lá không chỉ tàn phá phổi. Trong y học hiện đại, thuốc lá được xác định là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây ung thư bàng quang – một căn bệnh âm thầm nhưng đặc biệt nguy hiểm. Một ca bệnh mới được ghi nhận tại TP.HCM gần đây cho thấy, mối liên hệ này không còn là cảnh báo lý thuyết, mà là thực tế đang diễn ra từng ngày.

Hút thuốc lá 30 năm - người đàn ông bị ung thư bàng quang

   Theo thông tin từ các bác sĩ Khoa Ngoại tiết niệu, Bệnh viện Nguyễn Trãi (TP.HCM), bệnh viện vừa tiếp nhận một nam bệnh nhân trung niên nhập viện vì tình trạng tiểu ra máu kéo dài kèm sụt cân, mệt mỏi. Điều đáng nói là trong suốt một thời gian dài trước đó, người bệnh gần như không có cảm giác đau, không sốt, sinh hoạt vẫn tương đối bình thường.

   Khai thác tiền sử cho thấy bệnh nhân có hơn 30 năm hút thuốc lá, trung bình khoảng một gói mỗi ngày. Những đợt tiểu máu ban đầu xuất hiện thưa thớt, tự hết sau vài ngày nên ông chủ quan, cho rằng chỉ là viêm đường tiết niệu thông thường. Chỉ đến khi tình trạng tiểu máu tái diễn liên tục, kèm theo sụt cân nhanh, người bệnh mới đến bệnh viện kiểm tra.

   Kết quả nội soi và chẩn đoán hình ảnh xác định bệnh nhân mắc ung thư bàng quang, khối u đã xâm lấn sâu. Việc điều trị vì thế trở nên phức tạp, đòi hỏi can thiệp lớn và theo dõi lâu dài.

   Theo các bác sĩ, đây không phải là trường hợp hiếm gặp. Thực tế tại các bệnh viện

chuyên khoa cho thấy, phần lớn bệnh nhân ung thư bàng quang là nam giới trung niên hoặc lớn tuổi, có tiền sử hút thuốc lá kéo dài, và thường nhập viện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn do bỏ qua triệu chứng tiểu máu không đau.

   Điểm chung nguy hiểm nhất là sự chủ quan. Nhiều người không biết rằng tiểu máu – dù chỉ một lần – cũng có thể là dấu hiệu đầu tiên của ung thư bàng quang, đặc biệt ở những người hút thuốc lá lâu năm.

Vì sao hút thuốc lá làm tăng nguy cơ ung thư bàng quang?

   Trong số các yếu tố nguy cơ đã được y học chứng minh, hút thuốc lá được xem là nguyên nhân quan trọng nhất gây ung thư bàng quang. Theo các thống kê dịch tễ lớn được tổng hợp bởi Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ và Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế, khoảng 50–65% các trường hợp ung thư bàng quang có liên quan trực tiếp đến thuốc lá.

Khi bàng quang trở thành “điểm dừng” của chất gây ung thư

   Không giống như phổi – nơi khói thuốc tiếp xúc trực tiếp, bàng quang bị tổn thương theo một cơ chế âm thầm hơn nhưng không kém phần nguy hiểm.

   Khói thuốc lá chứa hàng nghìn chất hóa học, trong đó có nhiều chất gây ung thư đã được xác định rõ. Sau khi được hít vào, các chất này đi vào máu, được gan chuyển hóa rồi đào thải qua thận vào nước tiểu. Chính quá trình đào thải này khiến niêm mạc bàng quang phải tiếp xúc lặp đi lặp lại với các chất gây ung thư trong thời gian dài.

   Nói một cách dễ hiểu, bàng quang giống như một “chiếc bình chứa”, nơi nước tiểu – kèm theo độc chất từ thuốc lá – lưu lại nhiều giờ mỗi ngày. Sự tiếp xúc kéo dài đó làm tổn thương lớp tế bào lót bàng quang, gây biến đổi vật chất di truyền và dần dần hình thành ung thư. Một số phân tích dịch tễ cho thấy người đang hút thuốc có nguy cơ ung thư bàng quang cao gấp ~3–4 lần so với người chưa từng hút.

Hút càng lâu, nguy cơ càng cao

   Các nghiên cứu dịch tễ quy mô lớn cho thấy nguy cơ ung thư bàng quang tăng tỷ lệ thuận với thời gian và số lượng thuốc lá hút mỗi ngày, tức là hút càng lâu và nhiều thì nguy cơ càng cao.

   Đáng chú ý, nguy cơ này không chỉ tồn tại ở người đang hút thuốc, mà vẫn kéo dài nhiều năm sau khi đã bỏ thuốc. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ, việc ngừng hút thuốc giúp giảm dần nguy cơ theo thời gian, nhưng không thể đưa nguy cơ trở về mức của người chưa từng hút, đặc biệt ở những người có tiền sử hút thuốc kéo dài hàng chục năm.

Dấu hiệu bệnh sớm nhưng dễ bị xem nhẹ

   Một đặc điểm nguy hiểm của ung thư bàng quang là triệu chứng sớm thường không rõ ràng. Theo các chuyên gia, dấu hiệu phổ biến nhất là tiểu ra máu, thường không kèm đau.

   Triệu chứng này có thể xuất hiện thoáng qua rồi tự hết, khiến nhiều người chủ quan cho rằng chỉ là viêm đường tiết niệu hay rối loạn tạm thời. Trong khi đó, khối u vẫn âm thầm phát triển.

   Các bác sĩ cảnh báo: ở người hút thuốc lá, tiểu máu không đau được xem là dấu hiệu cần thăm khám ngay, kể cả khi chỉ xảy ra một lần.

Khuyến cáo của bác sĩ – Chủ động phòng ngừa để không trả giá muộn

   Từ thực tế điều trị, các bác sĩ chuyên khoa tiết niệu cho rằng ung thư bàng quang là căn bệnh có thể phát hiện sớm và kiểm soát tốt hơn nếu người bệnh không bỏ qua các yếu tố nguy cơ và dấu hiệu cảnh báo ban đầu. Trong đó, việc thay đổi thói quen sống – đặc biệt là thói quen hút thuốc lá – đóng vai trò then chốt.

Bỏ thuốc lá: bước quan trọng nhất để giảm nguy cơ

   Theo các bác sĩ, ngừng hút thuốc lá là khuyến cáo quan trọng hàng đầu, không chỉ trong phòng ngừa ung thư bàng quang mà còn trong quá trình điều trị và theo dõi sau điều trị.

   Dù đã hút thuốc trong nhiều năm, việc bỏ thuốc vẫn mang lại lợi ích rõ rệt. Nguy cơ ung thư bàng quang sẽ giảm dần theo thời gian sau khi ngừng hút, đồng thời cải thiện sức khỏe tổng thể, giảm nguy cơ biến chứng tim mạch, hô hấp và nhiều bệnh lý mạn tính khác.

Bỏ thuốc lá rất quan trọng để giảm nguy cơ ung thư bàng quang.

Uống đủ nước

   Một khuyến cáo thường bị bỏ qua là uống đủ nước mỗi ngày. Việc cung cấp đủ nước giúp làm loãng nước tiểu, rút ngắn thời gian các chất độc – trong đó có chất gây ung thư – tiếp xúc với niêm mạc bàng quang.

   Theo các chuyên gia, người trưởng thành nên duy trì lượng nước uống phù hợp với thể trạng và mức độ vận động, thường khoảng 1,5–2 lít mỗi ngày.

Tiểu ra máu – dấu hiệu không được phép bỏ qua

   Các bác sĩ đặc biệt lưu ý rằng tiểu ra máu, dù chỉ xuất hiện một lần và không kèm đau, cũng cần được thăm khám cẩn thận. Đây là dấu hiệu sớm và phổ biến nhất của ung thư bàng quang, nhưng lại dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý lành tính như viêm đường tiết niệu.

   Ở người trên 40 tuổi, nhất là nam giới có tiền sử hút thuốc lá, tiểu máu được xem là “dấu hiệu đỏ”. Việc trì hoãn đi khám có thể khiến bệnh được phát hiện muộn, làm phức tạp điều trị và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống.

Khám định kỳ cho nhóm nguy cơ cao

   Những người hút thuốc lá lâu năm, làm việc trong môi trường tiếp xúc hóa chất công nghiệp, hoặc có tiền sử bệnh lý tiết niệu nên được theo dõi sức khỏe định kỳ. Việc phát hiện ung thư bàng quang ở giai đoạn sớm giúp điều trị đơn giản hơn, giảm chi phí và cải thiện chất lượng sống.

   Nhiều người hút thuốc suốt hàng chục năm mà không hề biết rằng bàng quang cũng đang âm thầm chịu tổn thương từng ngày. Ung thư bàng quang thường không đau, không ồn ào, chỉ lặng lẽ báo hiệu bằng vài lần tiểu máu dễ bị bỏ qua. Từ bỏ thuốc lá, uống đủ nước và đi khám ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ là những điều cần thiết giúp bảo vệ bàng quang khỏi tổn thương kéo dài.