Thu hồi sữa bột Nestlé tại 50 quốc gia: Phụ huynh cần làm gì để bảo vệ con?

   Khi thông tin Nestlé thu hồi sữa bột tại hơn 50 quốc gia vì nghi ngờ nhiễm độc tố xuất hiện dày đặc trên truyền thông quốc tế, không ít phụ huynh rơi vào trạng thái hoang mang. Sữa công thức vốn là nguồn dinh dưỡng thiết yếu cho trẻ nhỏ, nên bất kỳ cảnh báo nào liên quan đến an toàn đều chạm tới mối lo sâu sắc nhất: sức khỏe của con. Điều quan trọng lúc này không phải là lo sợ, mà là hiểu đúng bản chất sự việc và hành động đúng cách.

Nestlé thu hồi sữa tại hơn 50 quốc gia vì lo ngại nhiễm độc tố

   Trong những ngày đầu tháng 1, Nestlé thông báo mở rộng thu hồi tự nguyện các lô sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ tại hơn 50 quốc gia trên nhiều châu lục, bao gồm châu Âu, châu Mỹ, châu Á và châu Phi, do nghi ngờ sản phẩm có thể bị nhiễm độc tố cereulide – một chất có thể gây buồn nôn và nôn mửa ở trẻ.

   Ban đầu, hoạt động thu hồi bắt đầu trên quy mô hạn chế tại châu Âu từ cuối tháng 12/2025 và được mở rộng mạnh mẽ trong đầu tháng 1/2026 sau khi Nestlé tiến hành nhiều xét nghiệm an toàn toàn cầu. Các sản phẩm liên quan bao gồm những dòng sữa công thức quen thuộc như SMA, BEBA, NAN và Alfamino, vốn được bán rộng rãi tại nhiều thị trường.

   Theo thông tin do Nestlé công bố và được các cơ quan an toàn thực phẩm tại châu Âu xác nhận, đợt thu hồi này không xuất phát từ các ca ngộ độc đã xảy ra. Nguyên nhân nằm ở mối lo ngại liên quan đến chất lượng một nguyên liệu đầu vào, cụ thể là dầu axit arachidonic (ARA), được cung ứng bởi bên thứ ba. Trong quá trình kiểm tra chất lượng định kỳ, Nestlé phát hiện thành phần này có nguy cơ liên quan đến độc tố cereulide, từ đó quyết định thu hồi sớm các lô sản phẩm liên quan để rà soát lại toàn bộ chuỗi sản xuất.

   Các cơ quan an toàn thực phẩm tại nhiều quốc gia, trong đó có Anh, Ireland và New Zealand, đều khẳng định rằng tính đến thời điểm hiện tại chưa ghi nhận trường hợp trẻ em nào gặp vấn đề sức khỏe do sử dụng các sản phẩm nằm trong diện thu hồi. Tuy vậy, do đây là sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ – nhóm đối tượng có mức độ nhạy cảm cao – nên các biện pháp phòng ngừa đã được triển khai ở mức rộng.

   Tại Việt Nam, ngay sau khi thông tin thu hồi quốc tế được công bố, Bộ Y tế Việt Nam và Cục An toàn Thực phẩm đã có động thái kiểm soát. Cơ quan này yêu cầu rà soát việc nhập khẩu, lưu hành và kinh doanh các sản phẩm Nestlé liên quan, đồng thời ngừng bán và gỡ bỏ thông tin quảng cáo đối với những sản phẩm nằm trong diện cảnh báo nếu có trên thị trường.

   Đại diện Nestlé Việt Nam xác nhận rằng các lô sản phẩm bị thu hồi tại châu Âu không được nhập khẩu và phân phối chính thức tại thị trường Việt Nam. Tuy nhiên, cơ quan quản lý vẫn đề nghị người tiêu dùng đặc biệt thận trọng với hàng xách tay, bởi những sản phẩm này có thể không nằm trong hệ thống kiểm soát và thu hồi chính thức.

Độc tố cereulide là gì? Vì sao giới y tế đặc biệt thận trọng?

   Trọng tâm của đợt thu hồi lần này xoay quanh một loại độc tố có tên cereulide – thuật ngữ vốn không quen thuộc với đa số phụ huynh. Cereulide là độc tố do vi khuẩn Bacillus cereus sinh ra, một loại vi khuẩn tồn tại phổ biến trong môi trường tự nhiên như đất, nước và không khí, và từng được ghi nhận là nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm tại nhiều quốc gia.

   Theo các tài liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA), cereulide thuộc nhóm độc tố bền nhiệt. Điều này có nghĩa là nhiệt độ cao trong quá trình chế biến hoặc pha chế thông thường không đảm bảo phá hủy hoàn toàn độc tố nếu nó đã hình thành từ trước. Đây là lý do khiến giới chuyên môn đặc biệt thận trọng khi cereulide được phát hiện có khả năng liên quan đến nguyên liệu thực phẩm.

   Trong các trường hợp ngộ độc thực phẩm đã được ghi nhận trước đây, cereulide có thể gây ra buồn nôn, nôn mửa và đau bụng, với triệu chứng thường xuất hiện khá nhanh sau khi sử dụng thực phẩm bị nhiễm. Phần lớn các trường hợp ở người trưởng thành khỏe mạnh có xu hướng tự hồi phục. Tuy nhiên, đối tượng sử dụng sữa công thức trong vụ việc này là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, khiến mức độ thận trọng phải được nâng lên đáng kể.

   Các chuyên gia dinh dưỡng và an toàn thực phẩm cho biết, ở trẻ nhỏ, hệ tiêu hóa và hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, khả năng chuyển hóa và đào thải độc tố còn hạn chế. Nếu không may tiếp xúc với độc tố ở liều đủ lớn, trẻ có thể đối mặt với một số nguy cơ:

• Nguy cơ nôn ói và rối loạn tiêu hóa kéo dài, dễ dẫn tới mất nước;
• Mệt mỏi, lừ đừ, giảm bú, ảnh hưởng tạm thời tới việc hấp thu dinh dưỡng;
• Trong những trường hợp hiếm gặp và liều tiếp xúc cao, có thể gây rối loạn chuyển hóa, đặc biệt ở trẻ sơ sinh có bệnh nền hoặc sinh non.

   Điều này không có nghĩa là mọi trẻ sử dụng sản phẩm nghi ngờ đều sẽ gặp vấn đề sức khỏe. Nhưng trong y học dự phòng, “chưa có ca bệnh” không đồng nghĩa với “không có nguy cơ”. Chính vì vậy, các cơ quan an toàn thực phẩm tại châu Âu và Nestlé đều thống nhất quan điểm: thà thu hồi sớm, gây bất tiện tạm thời, còn hơn để rủi ro tiềm ẩn kéo dài.

Phụ huynh cần làm gì? Những điều quan trọng nhất cần nhớ

   Khi đứng trước thông tin thu hồi sữa, phản ứng phổ biến nhất của phụ huynh là lo lắng, thậm chí hoảng sợ. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế khuyến cáo không nên vội vàng thay đổi chế độ dinh dưỡng của trẻ nếu chưa có khuyến cáo chính thức. Thay vào đó, phụ huynh nên tập trung vào những bước cụ thể sau:

Kiểm tra nguồn gốc và thông tin sản phẩm.

   Trước hết, phụ huynh cần xác định rõ sản phẩm con đang sử dụng có thuộc diện thu hồi hay không. Các lô sữa bị thu hồi đều được công bố cụ thể theo từng quốc gia, kèm theo tên sản phẩm, mã lô và hạn sử dụng.

   Trong trường hợp sản phẩm đang sử dụng trùng với danh sách thu hồi, phụ huynh được khuyến cáo ngừng sử dụng ngay, giữ lại bao bì để đối chiếu thông tin và liên hệ với nơi mua hoặc nhà phân phối để được hướng dẫn hoàn tiền hoặc đổi trả. Đây là quy trình được áp dụng thống nhất tại nhiều quốc gia.

   Ngược lại, nếu sản phẩm không nằm trong danh sách thu hồi, trẻ vẫn khỏe mạnh và dung nạp sữa tốt, các chuyên gia khuyên không nên tự ý đổi sữa. Việc thay đổi sữa đột ngột, đặc biệt ở trẻ nhỏ, có thể gây rối loạn tiêu hóa, nôn trớ hoặc tiêu chảy – những vấn đề dễ khiến phụ huynh lo lắng thêm, dù không liên quan tới vụ việc thu hồi.

Ưu tiên kênh phân phối chính thống.

   Tại Việt Nam, Bộ Y tế Việt Nam đã yêu cầu rà soát các sản phẩm liên quan. Nestlé Việt Nam khẳng định các lô sữa bị thu hồi tại châu Âu không được nhập khẩu và phân phối chính thức trong nước. Tuy nhiên, phụ huynh cần đặc biệt thận trọng với sữa xách tay, bởi những sản phẩm này có thể nằm ngoài hệ thống kiểm soát và thu hồi.

Theo dõi sức khỏe của trẻ và đi khám khi cần thiết

   Theo các cơ quan an toàn thực phẩm, nếu có ảnh hưởng liên quan đến độc tố cereulide, triệu chứng thường xuất hiện sớm, có thể bao gồm nôn nhiều, đau bụng, mệt mỏi, bỏ bú.

   Trong những trường hợp này, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá y tế kịp thời, thay vì tự suy đoán nguyên nhân hay chờ đợi triệu chứng tự thuyên giảm.

   Cuối cùng, các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh nên theo dõi thông tin từ cơ quan y tế, nhà sản xuất và các kênh báo chí chính thống, thay vì dựa vào tin đồn lan truyền trên mạng xã hội.

   Với nhiều phụ huynh, những thông tin về thu hồi thực phẩm cho trẻ nhỏ luôn dễ gây lo lắng. Tuy nhiên, trong vụ việc này, các cơ quan y tế khẳng định chưa ghi nhận trường hợp trẻ em bị ảnh hưởng sức khỏe. Điều cần thiết lúc này là kiểm tra đúng sản phẩm, theo dõi sức khỏe của trẻ và cập nhật thông tin từ nguồn chính thống. Sự thận trọng có cơ sở khoa học sẽ giúp phụ huynh bảo vệ con tốt hơn, thay vì hoang mang trước các thông tin chưa được kiểm chứng.