Người bệnh tiểu đường có nguy cơ mắc bàng quang tăng hoạt cao

Mục lục [Ẩn]

Nếu bạn mắc tiểu đường và thường xuyên phải chạy vội vào nhà vệ sinh vì buồn tiểu đột ngột – đặc biệt về đêm – bạn có bao giờ tự hỏi: đây chỉ là hệ quả của đường huyết cao, hay là dấu hiệu của một rối loạn khác? Nghiên cứu mới công bố với dữ liệu từ hơn 80.000 bệnh nhân tiểu đường cho thấy, người bệnh tiểu đường có nguy cơ mắc bàng quang tăng hoạt - căn bệnh gây tiểu gấp, tiểu nhiều cao gấp 3 lần người không mắc bệnh tiểu đường.

Nghiên cứu: Người bệnh tiểu đường có nguy cơ mắc bàng quang tăng hoạt cao

Một nghiên cứu tổng quan hệ thống và phân tích gộp mới đây đã thu hút sự chú ý của giới y khoa khi làm rõ mối liên hệ giữa bệnh tiểu đường và hội chứng bàng quang tăng hoạt (Overactive Bladder – OAB).

Đây là một tổng quan hệ thống và phân tích gộp do nhóm các nhà khoa học chuyên ngành tiết niệu – nội tiết thực hiện, tổng hợp dữ liệu từ 14 nghiên cứu quan sát được công bố trong giai đoạn 2010–2024, với hơn 82.000 người bệnh tiểu đường tham gia. Nghiên cứu này được đăng tải trên Neurourology and Urodynamics – tạp chí khoa học quốc tế chuyên về rối loạn tiết niệu, thuộc hệ thống xuất bản Wiley, vốn được giới chuyên môn đánh giá cao trong lĩnh vực tiết niệu – nội tiết.

Khi phân tích toàn bộ dữ liệu, các nhà nghiên cứu nhận thấy:

Khoảng 30% người bệnh tiểu đường có biểu hiện bàng quang tăng hoạt. Nói cách khác, cứ khoảng 3 người mắc tiểu đường thì có 1 người gặp tình trạng này.
Nguy cơ mắc bàng quang tăng hoạt ở người tiểu đường cao hơn 3 lần so với người không mắc bệnh.
Quan trọng hơn, phân tích gộp cho thấy nguy cơ bàng quang tăng hoạt tăng rõ rệt ở những người bệnh lớn tuổi hơn, có thời gian mắc tiểu đường kéo dài, kèm tăng huyết áp, và đặc biệt cao ở những bệnh nhân đã có tổn thương thần kinh ngoại biên. Những yếu tố này cho thấy bàng quang tăng hoạt không chỉ liên quan đến bản thân bệnh tiểu đường, mà còn phản ánh mức độ tiến triển và biến chứng của bệnh theo thời gian.

Có thể thấy rằng, tình trạng tiểu gấp, tiểu nhiều lần, tiểu đêm không chỉ là cảm giác chủ quan hay hệ quả “tất yếu của tuổi già”, mà là một vấn đề sức khỏe có mối liên quan rõ ràng tới bệnh tiểu đường.

Kết quả của nghiên cứu này được đánh giá là đáng tin cậy nhờ phương pháp tiếp cận chặt chẽ. Thay vì dựa trên một nghiên cứu đơn lẻ, nhóm tác giả đã tổng hợp dữ liệu từ nhiều nghiên cứu khác nhau, bao phủ nhiều quốc gia và nhóm dân số, trong suốt giai đoạn 2010–2024. Phân tích không chỉ dừng lại ở tỷ lệ mắc bệnh mà còn xem xét các yếu tố nguy cơ quan trọng như tuổi, thời gian mắc tiểu đường, tăng huyết áp và tổn thương thần kinh.

Bàng quang tăng hoạt là gì? Vì sao người bệnh tiểu đường dễ gặp?

Bàng quang tăng hoạt là gì?

Bàng quang tăng hoạt (OAB) là một hội chứng chức năng, đặc trưng bởi cảm giác buồn tiểu đột ngột, khó trì hoãn, thường đi kèm với:

Đi tiểu nhiều lần trong ngày
Tiểu đêm
Đôi khi là són tiểu do không kịp vào nhà vệ sinh

Điều quan trọng là OAB không nhất thiết liên quan đến nhiễm trùng hay tổn thương thực thể của bàng quang, mà chủ yếu do rối loạn trong cơ chế điều khiển co bóp của bàng quang.

Phân biệt: tiểu nhiều do đường huyết cao và bàng quang tăng hoạt

Đây là điểm rất dễ gây nhầm lẫn với người bệnh tiểu đường.

Tiểu nhiều do đường huyết cao xảy ra khi lượng đường trong máu tăng cao kéo theo nước bị đào thải nhiều hơn qua thận. Người bệnh thường tiểu nhiều, lượng nước tiểu mỗi lần nhiều, kèm khát nước.
Bàng quang tăng hoạt lại khác: người bệnh có cảm giác buồn tiểu gấp, đi tiểu nhiều lần nhưng mỗi lần không hẳn nhiều, đặc biệt hay xảy ra vào ban đêm hoặc trong những tình huống khó trì hoãn.

Việc phân biệt hai tình trạng này rất quan trọng, vì cách tiếp cận và xử trí hoàn toàn khác nhau.

Vì sao tiểu đường làm tăng nguy cơ bàng quang tăng hoạt?

Nghiên cứu đã chỉ ra một số cơ chế hợp lý để giải thích mối liên hệ này:

Tổn thương thần kinh do tiểu đường: Đường huyết cao kéo dài có thể làm tổn thương các dây thần kinh điều khiển hoạt động của bàng quang, khiến tín hiệu “đầy – rỗng” bị rối loạn.
Rối loạn điều hòa co bóp bàng quang: Khi hệ thần kinh bị ảnh hưởng, bàng quang có thể co bóp sớm hơn và mạnh hơn mức cần thiết.
Yếu tố nguy cơ đi kèm: Tuổi cao, thời gian mắc tiểu đường lâu, tăng huyết áp và đặc biệt là tổn thương thần kinh ngoại biên – yếu tố được ghi nhận là liên quan mạnh nhất đến OAB trong nghiên cứu.

Những yếu tố này không tồn tại riêng lẻ, mà thường chồng lấp lên nhau, khiến nguy cơ OAB tăng dần theo thời gian sống chung với bệnh tiểu đường.

Người bệnh tiểu đường cần làm gì ?

Bàng quang tăng hoạt ảnh hưởng thế nào đến cuộc sống?

Bàng quang tăng hoạt không đe dọa tính mạng, nhưng ảnh hưởng sâu sắc đến chất lượng sống. Người bệnh có thể:

Ngủ không trọn giấc do phải thức dậy nhiều lần trong đêm.
Mệt mỏi kéo dài, giảm tập trung ban ngày.
Ngại ra ngoài, hạn chế giao tiếp vì lo không kịp vào nhà vệ sinh.
Cảm thấy tự ti, căng thẳng, thậm chí lo âu kéo dài.

Với người bệnh tiểu đường, những ảnh hưởng này càng nặng nề hơn khi họ đã phải đối mặt với nhiều gánh nặng điều trị khác.

Khi nào không nên xem nhẹ?

Bạn không nên bỏ qua và cần trao đổi với bác sĩ nếu:

Cảm giác buồn tiểu gấp xuất hiện thường xuyên.
Tiểu đêm làm bạn mệt mỏi kéo dài.
Tình trạng tiểu tiện ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt, công việc hoặc giấc ngủ.
Các triệu chứng kéo dài dù đường huyết đã được kiểm soát tốt.

Người bệnh có thể làm gì?

Một số bước đơn giản nhưng quan trọng có thể giúp cải thiện tình trạng này:

Theo dõi triệu chứng: Ghi lại số lần đi tiểu, tiểu đêm, cảm giác buồn tiểu trong vài ngày.
Điều chỉnh lối sống: Hạn chế cà phê, rượu bia; phân bổ lượng nước uống hợp lý trong ngày.
Kiểm soát tốt đường huyết và huyết áp: Giúp giảm nguy cơ tổn thương thần kinh tiến triển.
Trao đổi thẳng thắn với bác sĩ: OAB có nhiều lựa chọn can thiệp, từ huấn luyện bàng quang, bài tập cơ sàn chậu đến điều trị thuốc khi cần.

Điều quan trọng là bàng quang tăng hoạt hoàn toàn có thể được kiểm soát, đặc biệt khi được nhận diện sớm và xử trí đúng cách.

Những cơn buồn tiểu gấp gáp ở người bệnh tiểu đường không nên bị xem nhẹ như một bất tiện thông thường. Nghiên cứu khoa học cho thấy bàng quang tăng hoạt là tình trạng phổ biến và có mối liên hệ chặt chẽ với tiến trình bệnh tiểu đường cũng như các yếu tố nguy cơ đi kèm. Việc nhận diện sớm, phân biệt đúng nguyên nhân và trao đổi kịp thời với bác sĩ có thể giúp người bệnh cải thiện giấc ngủ, sinh hoạt hàng ngày và chất lượng sống về lâu dài.